Maršom povratka „Putem spasa“ i otvaranjem spomen-sobe u Memorijalnom centru Rakita, u Vlasenici se obilježava godišnjica zatvaranja zloglasnog logora „Sušica“ i odaje počast hiljadama nedužnih bošnjačkih civila ubijenih i prognanih tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu.
U Memorijalnom kompleksu Rakita vrata je otvorila stalna postavka – spomen-soba u kojoj su trajno izložena imena i fotografije žrtava koje su u periodu od 1992. do 1995. godine likvidirane na području ove opštine.
Zalog za generacije i istina koja se prešućuje
Predsjednik Izvršnog odbora Medžlisa Islamske zajednice Vlasenica, Zajim Mahmutović, u izjavi za Detektor ističe da je cilj ove postavke čuvanje sjećanja za dolazeće generacije, posebno u vremenu kada se o ratnim zločinima gotovo uopšte ne uči kroz zvanični obrazovni sistem:
„To će biti zbirka za podsjećanje i spomen budućim generacijama koje dolaze u Memorijalni centar. Da generacija ljudi koja nije upamtila svoje očeve i rođake vidi te slike i podsjeti se da su oni nekada živjeli na prostoru Vlasenice i da su to ljudi koji su nevini ubijeni. To je izuzetno važno za nas koji živimo u Vlasenici, ali i za ljude sa strane. Ekskurzije koje prolaze prema Potočarima imat će priliku da se u Rakiti upoznaju sa strahotama koje su se desile u našoj opštini, a o kojima se nedopustivo malo govori“, naglašava Mahmutović, uz napomenu da se radi o stalnoj postavci koja će se i u narednom periodu dopunjavati.
Marš mira preko Debelog Brda i masovne grobnice Ogradice
U sklopu obilježavanja, organizovan je i tradicionalni marš „Putem spasa“, koji je krenuo iz Turalića kod Kladnja. Kolona učesnika prolazi trasom preko Debelog Brda i obilazi masovnu grobnicu „Ogradice“, sve do hangara nekadašnjeg logora „Sušica“ i Memorijalnog centra Rakita.
Odlazeći predsjednik Saveza logoraša BiH, Seid Omerović, podsjeća na težinu ovog marša, ali i njegovu neprocjenjivu ulogu u odgoju mladih generacija:
„Trudimo se da gradimo temelje ove države na zdravoj osnovi – na istini i pravdi. Ta istina i pravda teško prolaze na ovim prostorima, ali to nije nikakav izgovor da odustanemo od borbe. Učešće velikog broja mladih ljudi u maršu garantuje da historija neće biti izbrisana.“
Grobna jama „Ogradice“, otkrivena 2003. godine na nepristupačnom terenu duboko u šumi, 20 kilometara od Vlasenice, i danas je neoznačena. Forenzički timovi su na ovoj lokaciji identifikovali 155 tijela, a u samoj jami pronađena su 232 posmrtna ostatka. Na području Vlasenice do sada je pronađeno ukupno 12 masovnih grobnica sa 436 tijela žrtava.
Pakao logora „Sušica“ i sudske presude dželatima
Kroz zloglasni logor „Sušica“, kojim su upravljale srpske vojne i policijske snage od maja do septembra 1992. godine, prošlo je više hiljada civila. Hangar je svakodnevno bio prenatrpan sa 300 do 500 zatočenika koji su preživljavali zvjerska mučenja, premlaćivanja, ubode noževima, silovanja i prisilni rad. Krajem septembra 1992. godine, srpska policija je posljednju grupu od oko 150 logoraša odvela na lokalitet Debelo Brdo i tamo ih hladnokrvno likvidirala.
Pred Haškim tribunalom i domaćim pravosuđem za ove zločine osuđeni su:
-
Dragan Nikolić (Jenki) – osuđen u Hagu na 20 godina zatvora nakon priznanja krivice za ubistva, silovanja i mučenja u „Sušici“.
-
Predrag Bastah (Car) – pravosnažno osuđen pred Sudom BiH na jedinstvenu kaznu od 35 godina zatvora.
-
Goran Višković (Vjetar) – osuđen na 20 godina robije.
-
Rade Garić – izrečena kazna od 17 godina zatvora (prebačen u Srbiju na izdržavanje kazne).
-
Simo Stupar – nepravosnažno osuđen na 12 godina zatvora (u bjekstvu).
Pred Sudom BiH i dalje traju suđenja nekadašnjim ključnim nosiocima vlasti i policijskih struktura Vlasenice – Radenku Staniću, aktuelnom načelniku opštine Miroslavu Mići Kraljeviću i Goranu Gariću u jednom, te Živojinu Majstoroviću, Radenku Dubočaninu i Radosavu Saviću u drugom predmetu.
