Alexander Alden, visoki savjetnik američkog državnog sekretara Marca Rubija i kandidat Donalda Trumpa za ambasadora SAD-a u Azerbejdžanu, nalazi se u središtu velikog istraživanja američkog portala Semafor o promjeni američke politike prema Bosni i Hercegovini i odnosu Trumpove administracije prema Miloradu Dodiku.
Posebnu pažnju privukao je podatak da se Alden ranije prezivao Mulabdić, što su za Semafor potvrdila dva izvora. Američki State Department nije želio komentarisati okolnosti promjene prezimena.
Međutim, mnogo značajniji od ovog biografskog detalja jesu navodi o njegovom utjecaju na kreiranje američke politike prema BiH.
Nazivali ga „Srbinom u State Departmentu“
Prema navodima više sagovornika Semafora, Alden je jedan od ključnih zagovornika politike Washingtona prema Republici Srpskoj i Miloradu Dodiku.
Jedan od izvora tvrdi da su ga pojedinci unutar američke administracije nazivali „Srbinom u State Departmentu“, uz obrazloženje da su njegove političke poruke često bile gotovo identične Dodikovim stavovima.
Istraživanje navodi da je Alden imao značajnu ulogu u zaokretu Trumpove administracije prema Dodiku, kojem su američke sankcije ukinute prošle godine.
Pokušao progurati kandidata za novog visokog predstavnika
Semafor posebno izdvaja Aldenovu ulogu tokom sastanaka Vijeća za implementaciju mira (PIC) u Bosni i Hercegovini.
Prema tvrdnjama pet izvora, Alden je u junu učestvovao u diplomatskim razgovorima i vršio pritisak na evropske predstavnike da prihvate američkog kandidata za nasljednika Christiana Schmidta na čelu OHR-a.
Riječ je o italijanskom diplomati Antoniju Zanardiju Landiju, kojeg je, prema navodima sagovornika, upravo Alden odabrao.
Pojedini izvori tvrde da je evropskim diplomatama čak zaprijetio mogućnošću obustavljanja američkog finansiranja OHR-a ukoliko ne podrže kandidaturu. Evropski predstavnici na kraju su odbili prijedlog.
Više od 11 miliona dolara za Dodikovo lobiranje
Istraživanje otkriva i razmjere lobističkih aktivnosti vlasti Republike Srpske u Sjedinjenim Američkim Državama.
Prema dokumentima američkog Ministarstva pravde, vlasti RS od 2025. godine potrošile su više od 11 miliona dolara na lobiranje kod američke administracije.
Semafor u tom kontekstu spominje i Dodikovu posjetu Trumpovom imanju Mar-a-Lago, kao i dolazak visokopozicioniranih Trumpovih saradnika Jamesa Blaira i Chrisa LaCivite u Republiku Srpsku.
Sporan odnos prema genocidu u Srebrenici
Jedan od najosjetljivijih dijelova istraživanja odnosi se na navod da je State Department američkoj ambasadi u BiH naložio da masovna ubistva Bošnjaka u Srebrenici 1995. godine ne naziva genocidom, osim u neposrednoj vezi s Memorijalnim centrom.
Ovaj navod iznio je jedan od sagovornika Semafora.
Važno je istaći da su međunarodni sudovi pravosnažno utvrdili da je u Srebrenici počinjen genocid, a Sjedinjene Američke Države odavno ga službeno priznaju.
Semafor navodi da je Dan Lawton kasnije, tokom svjedočenja pred Kongresom, ipak izričito govorio o genocidu u Srebrenici.
Istovremeno savjetuje Rubija i radi za Palantir
Zanimljiv je i podatak da Alden, kao posebni vladin službenik, istovremeno savjetuje državnog sekretara Marca Rubija i zadržava poziciju višeg savjetnika u tehnološkoj kompaniji Palantir.
Ranije je obavljao niz visokih funkcija u američkoj administraciji, uključujući pozicije u State Departmentu, Pentagonu i Vijeću za nacionalnu sigurnost.
Posebno je zanimljivo da, prema zvaničnoj biografiji, tečno govori bosanski, hrvatski i srpski jezik, kao i italijanski.
Trump ga je predložio za ambasadora SAD-a u Azerbejdžanu, ali njegovo imenovanje još čeka potvrdu Senata.
Istraživanje Semafora otvara ozbiljna pitanja o tome ko i na koji način oblikuje američku politiku prema Bosni i Hercegovini, kakvu ulogu u tome ima Alexander Alden i koliko su Dodikove lobističke aktivnosti utjecale na promjenu odnosa Washingtona prema političkim prilikama u BiH.
Napomena: Navodi o Aldenovom utjecaju, pritiscima na evropske diplomate i njegovoj ulozi u promjeni američke politike zasnovani su na iskazima izvora Semafora, a ne na nezavisno potvrđenim činjenicama.
RP
